مجری: بسم الله الرحمن
الرحیم. به نام خداوند جان و خرد. حضور شما هموطنان عزیز و
ارجمند، بینندگان محترم شبکه چهار سیما سلام عرض می کنم، عصرتان
بخیر. با گفتگوی راهبرد اقتصادی این سه شنبه در خدمت تان هستیم با
موضوعی که مطمئنا" مورد توجه بسیاری از شما دوستانی که در این لحظه
این برنامه را می بینید. می خواهیم در مورد حقوق مصرف کنندگان
خودرو صحبت کنیم. قانونی در این خصوص، قانون حمایت از حقوق مصرف
کنندگان خودرو سال ۸۶ تصویب شد و تاکنون اجرا نشده است به دلایل
مختلف. یکی از دلایل آن شاید این باشد که تولید خودرو در کشورمان
با سرعت بیشتری از ایجاد و احداث مراکز خدمات پس از فروش و خدمات
رسیدگی به اعتراضات و در واقع مشکلات خریداران خودرو با سرعت
بیشتری تولید می شود. به هر صورت در برنامه امروز راهبرد اقتصادی
در حضور دو تن از میهمانان محترم می خواهیم بیشتر در این خصوص صحبت
کنیم. جناب آقای مهندس هاشمی _ نماینده محترم مردم میانه در مجلس
شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع و معادن_ و جناب آقای دکتر محمد
حسن شجاعی فرد _عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت و ریاست دانشکده
مهندسی خودرو_ هستیم. جناب آقای مهندس هاشمی، جنابعالی از
نمایندگان پر سابقه مجلس شورای اسلامی هم هستید و دیگر این سئوال
را باید از جنابعالی پرسید که این قانون حمایت از مصرف کنندگان
خودرو از سال ۸۶ تا حالا چرا اجرا نشده است؟
هاشمی: بسم الله الرحمن
الرحیم. فکر کنم که استحضار دارید که از مجلس هفتم دو تا کار خیلی
خوبی که ما انجام دادیم یکی قانون رفع موانع تولید و سرمایه گذاری
بود که خود دوستان ما در کمیسیون صنایع این را ما طرح کردیم و
بررسی کردیم و به تصویب مجلس رسید، یکی هم قانون حمایت از حقوق
مصرف کنندگان خودرو بود باز کمیسیون صنایع محور بود. دوستان طرح را
آماده کردند، تصویب کردیم و در صحن مجلس هم به تایید رسید و
طبیعتا" می دانید که وقتی قانون می رود به اصطلاح تصویب می شود می
رود شورای نگهبان، شورای نگهبان به لحاظ شرایط شرعی قانون اساسی
بررسی می کند و نظرات خودش را به مجلس اعلام می کند که در۳۰ ̸۸۶̸۳
شورای محترم نگبان تایید کرد و نظر خود را، موافقت خود را با این
قانون به مجلس ابلاغ کرد که ریاست وقت مجلس این را به دولت ابلاغ
کرد برای اجرا. وقتی که ابلاغ می شود پانزده روز بعد از ابلاغ این
اتوماتیک عملیات قانونی می شود یعنی ما ۳۰ ̸۸۶̸۳ را در نظر بگیریم
در آن سال حداکثر تا آخر تیر ماه دیگر باید این بحث عملیاتی می شد
و سه ماه بعد هم طبق ماده ۱۰ همین قانون که می گوید که باید اجرای
آیین نامه تصویب بشود به پیشنهاد دولت صنایع در دولت محترم و این
متاسفانه عملیاتی و انجام نشد. به نظر من یکی از دلایلی که علی رغم
حساسیت کمیسیون و حساسیت خود مردم چون شما خودتان رسانه ای هستید
می دانید که یکی از برنامه هایی که بی شک مورد توجه مردم است بحث
خودرو است. مردم خیلی حساسا" به این برنامه ها که هم بیننده زیادی
دارد، هم توجه می کنند و هم به اصطلاح اظهار نظر می کنند و در
زندگی روزمره همه گرفتار این قضیه هستند. در آن زمان هم یک جلسه ای
داشتیم با آقای دکتر میرکاظم _وزیر محترم بازرگانی_ مطرح کردیم
گفتم اگر همین قانون با همین شاکله که ما داریم به عنوان حقوق مصرف
کننده کل جامعه تولیدات ما باشد یک مزیت بسیار بزرگ بر سر راه است
مصرف کنندگان قرار می گیرد که با طیب خاطر و فکر راحت بتوانند
کالایی را که می خرند استفاده کنند. چون خودور بحث نه تنها به
اصطلاح تاثیر در رفت و آمد است، بحث ایمنی آن است، بحث کیفیت است و
غیره این را به عنوان محور قرار دادیم و واقعا" هم به لحاظ کمیسیون
پیگیر قضیه ما به جد بودیم حتی در همین دوره. در همین دوره که به
اصطلاح ما مجلس جدید را شروع کردیم از جمله خواستار کمیسیون اجرایی
شده این قانون و قانونی که اشاره کردم رفع موانع تولید و سرمایه
گذاری هستیم. در روز صنعت و معدن که شنبه قبل بود ما در اجلاس سران
من سخنرانی قبل از رییس جمهور داشتم باز من این را تکرار کردم
آنجا. یعنی آنچه را که به عنوان بحث کمیسیون بود به جد پیگیر هستیم
و امیدوارم که بالاخره عملیاتی بشود و واقعا" هم این قانون، قانونی
است که خیال مصرف کننده را راحت می کند. این به معنای مخالفت با
تولیدکننده نیست یعنی در واقع به تولیدکننده، مصرف کننده اجازه را
می دهد، در زمان آن گارانتی و زمان بعد از گارانتی که باید خدمات
به مشتری بدهد خیلی شفاف در بندهای مختلف حقوق خودش را مشخص کرده
است، وظیفه تولیدکننده را مشخص کرده، وظیفه نمایندگان مجاز را مشخص
کرده، یک فرهنگ خیلی خوبی می تواند برای جامعه ما باشد که در
بخشهای دیگر هم ما این را اجرایی بکنیم و امیدواریم که بالاخره
برنامه شما باعث بشود که هم نظارت صنایع تصریح کند در آیین نامه
اجرای آن، هم انشاءالله در دولت هم با الویت تصویب بشود و شاهد
باشیم که قانون سریعا" وارد فاز اجرایی بشود.
مجری: مانع اجرای آن بالاخره
چی است چون که دو سال گذشته است؟
هاشمی:
هیچ مانعی وجود ندارد. به نظر مانع اجرایی ندارد از لحاظ قانون چون
شما یک مانعی را در این قانون اشاره کنید که کند کننده مثلا" وضعیت
خودرو است، تولید خودرو است، کند کننده بحث نمایندگان مجاز است. نه
اتفاقا" خیلی راحت است قانون. قانون راحت و روان است ولی تنها
اشکالی که من می دانم این است که شاید غفلت شده است در قضیه،
امیدواریم که دوستان از این غفلت بیرون بیایند.
مجری: آقای دکتر شجاعی فرد،
خودروسازان به نظرشان این قانون، قانون روانی است؟ قانون راحتی است
برای اجرا؟ مشکلی ندارند با اجرای این؟ مشکل چی است؟
شجاعی فرد: بسم الله الرحمن
الرحیم. ببینید مساله همان طور که آقای مهندس هاشمی اشاره کردند با
تجربه طولانی که دارند بطورکلی به ویژه صنعت خودرو، مطلبی که در
مورد خودرو داریم این است که همین طور که اشاره شد خرید دوم سبد هر
خانواده است یعنی اول دنبال مسکن هستند هر کسی بعد می روند دنبال
خودرو. خودرو یک مشکلاتی که دارد این است که مثل مسکن نیست که آیین
نامه های زیادی برای آن تدوین شده باشد، شهرداری اجازه ندهد، کی
اجازه ندهد هر کدام شان بیایند حتی لوله کشی گاز می خواهند بکنند
باید یک مشخصات خاصی داشته باشد ساختمان. ولی ما به دلیل حمایت به
نظر من غیر ضرور از صنعت خودرو، این آیین نامه ها را دائما" عقب
انداختیم و رسانیدم به جایی که تقریبا" مصرف کننده فراموش بشود و
فراموش شده است متاسفانه. حالا با اقدام خوبی که مجلس شورای اسلامی
کرد من فکر می کنم علت تاخیر این یک مقداری باز بر می گشت به همان
حمایت هایی که از صنعت خودرو می شود. یعنی چی؟ یعنی شما وقتی که
قانون را نوشتید، منتظر آیین نامه هستید خوب دو سال طول کشیدن برای
نوشتن یک آیین نامه مشکل است. شما نگاه کنید در روزنامه من مطالعه
می کردم چند شب پیش هم اشاره کردم وقتی که شما روزنامه می خوانید
می بینید که موظف شده اند دو تا شرکت بزرگ خودروسازی بیایند برنامه
افزایش کیفیت شان را به کمیسیون یا شورای استراتژی خودروی مملکت
بگویند که یک سال است که نمی آیند. چرا نمی آیند؟ برای اینکه می
دانند اگر قرار شد کیفیت برود بالا خیلی چیزها داخل آن گم می شود و
خیلی چیزها ممکن است شفاف بشود خوشبختانه. در این مورد من فکر می
کنم این همان حمایتها و در نظر گرفتن بعضی از شرایطی که برای
تولیدکننده است خطر دارد. حالا یک نکته دیگر هم که من اینجا اشاره
کنم آقای مهندس هاشمی، حتی اینهایی که یک خورده آیین نامه را اجرا
می کنند برای افرادی که می خواهند تعمیرگاه مجاز بگیرند یا واردات
خودرو به صورت مستقل داشته باشند می گویند این یک مقداری باز به
خودروساز داخلی کمک کرده است. یعنی نه تنها مشکلی برای آنها ایجاد
نمی کند بلکه به آنها کمک هم کرده است یعنی هم به مصرف کننده، هم
به تولیدکننده. ولی متاسفانه طبیعی است که ما تا احساس کردیم یک
ذره می خواهد طرف مصرف کننده گرفته بشود آن وقت می آییم ترمز را می
گذاریم می گوییم خودروساز ۴۰۰ هزار تا کارمند دارد یا پرسنل دارد
اگر این ضرر کرد خودرو می خوابد. چه می شود؟ چه می شود؟ بعد همه می
گویند راست می گوید حالا بگذاریم چارچوب کامل را ببندیم بعد دنبال
این بستن چارچوب دو سال طول می کشد تا برسد به اینجا.
مجری: برای ایجاد مراکز خدمات
پس از فروش اشتغال افزایش پیدا می کند، برای چی این اقدام صورت
نگرفته است؟ یعنی سالی ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار خودرو تولید کردیم ولی
فقط ۲۷۰۰ مرکز رسمی داریم؟
هاشمی: گستره کارشان بالاخره
باید بیشتر بکنند که بتوانند خدمات بهتری را به مشتری ارائه بدهند.
اتفاقا" اگر این قانون را شما مرور کرده باشید خیلی راحت اصلا" اگر
واقعا" مشکلی در خودرو نباشد اصلا" مشتری دنبال این شکایت نمی رود.
آقای دکتر شجاعی فرد، اتفاقا" یک کمی با نظر شما مخالفم. اتفاقا"
اگر خودروسازها بخواهند ار این حمایت هایی که به اصطلاح ما از
خودروسازها در کشور انجام دادیم بیشتر بهره مند بشویم باید اتفاقا"
این را اجرا کنند.
شجاعی فرد: درست است فرمایشات
شما، من عرض کردم به نفع خودشان است که این را اجرا کنند، اما یک
مطلبی که است این است که این استانداردی در دنیا ندارد که به ازای
چند تا خودرو چند تا باید داشته باشیم؟ مثلا" می گوییم یک شرکت
تولیدکننده خارجی وقتی گارانتی اش را ۱۰۰ هزار کیلومتر می گذارد
این بعد از ۱۰۰ هزار کیلومتر باید خودرو برود به سلامت، ولی در
ایران خودرو هنوز از کارخانه خارج نشده مشکل دارد آنجا است که ما
الآن می بینیم که ۲۷۰۰ تا هم جواب نمی دهد. من پیش نویس آیین نامه
را که می دیدم و هنوز تمام نشده است که الآن قضاوت نهایی را بکنم
آنجا نوشته است که مثلا" در هر شهری یک گونه تعمیرگاه مجاز حداقل
باید وجود داشته باشد. در یک شهر، یک عدد تعمیرگاه مجاز یا در هر
محور مثلا" یک تعمیرگاه مجاز داریم برای ماشین سنگین با توجه به
مسایلی که خودروهای ما دارند که مثلا" از کارخانه که درآمد کارخانه
اصلا" به هیچ عنوان قبول نمی کند. من فکر می کنم که اگر قرار باشد
حق مصرف کننده بخوبی دیده بشود یکی از راه های آن این است که یک
مقداری ما محدودیت نه برای تولیدکننده بلکه برای فروش و خدمات پس
از فروش فراهم کنیم به طوری که این فرد مطمئن باشد که وقتی که این
خودرو را خرید یک جایی است که آن را اجرا کند. منتها من نگاه می
کردم این پیش نویس را آقای مهندس هاشمی، در آیین نامه نمی دانم
آنجا خبر دارید یا نه، چی نوشتند؟ نوشتند که اگر پرداخت سود مشارکت
و اگر پرداخت جریمه تاخیر توسط عرضه کننده خودرو پرداخت نشد برود
محاکمه قضایی شکایت کند. یعنی بنده دویست هزار تومان طلبکار می شوم
بابت این خرید آن وقت من باید بروم دو میلیون تومان وکیل بگیرم،
بگویم آقای وکیل تو برو حق من را بگیر، من که وارد نیستم بروم در
دادگاه از خودم دفاع کنم من که کار حقوقی نکردم.
مجری:
حالا البته نهایی نشده است این قانون.
شجاعی فرد: نهایی نشده است
ولی این را می دانم که این آیین نامه رفته است در دولت.
هاشمی: آقای دکتر شجاعی فرد،
عرض کنم که برای این قانون ما یک کمیسیون حل اختلاف داریم که حتی
آنجا می توانند عمل بکنند، دست شان باز است به نظر من، مشکلی
ندارند.
شجاعی فرد: دقیقا" اول برود
کمیسیون حل اختلاف اگر حل نشد برود محاکم قضایی، ولی در آیین نامه
متاسفانه عکس این دیده شده است. فقط آخر گفتند حل اختلاف در مورد
خدمات پس از فروش فقط این طوری است ولی در مورد تاخیر در تحویل و
در مورد سود مشارکت مستقیم ...
هاشمی: نظر من این است که با
قانون می توانند انجام بدهند، مشکلی برای این وضع وجود ندارد
اصلا".
شجاعی فرد: یعنی می توانند با
یک تدبیر درستی با توجه به اختیار کاملی که نسبت به دادن مجوزهای
مختلف برای اینها دارند اصلا" اگر قرار هم است تصمیم گیرنده خود آن
کمیسیون باشد آن خوب می تواند کنترل بکند وگرنه محاکم قضایی تا
بخواهند کارشناس بگیرند، کار را پیش ببرند. به نظر من اگر همان
کمیسیون که تعیین شده اگرچه مال وزارت صنایع هستند و مجموعه هستند
ولی باز همان آنها تصمیم بگیرند خیلی بهتر است.
مجری: یک مرحله بیاییم عقب
تر. آقای مهندس هاشمی، حقوق مصرف کننده و حمایت از آن آیا فقط بعد
از اینکه ماشین خراب شد و لازم شد که از خدمات پس از فروش استفاده
بشود معنی پیدا می کند؟ یا قبل از آن که اصلا" مصرف کننده با قیمت
خوب خودروی با کیفیت دریافت بکند آنجا حقوق اش مطرح می شود؟
هاشمی: ببینید اینها باید در
قرارداد منعکس بشود یعنی در واقع وقتی مشتری خودرو را می خرد برای
آن مشخص کرده است که این خودرو باید دارای چه مشخصاتی باشد. مشتری
وقتی که دید خرید را امضاء کرده است و نمایندگی دریافت کرد می برد
خودش را مصرف می کند. اگر در زمانی که یک سال یا هزار کیلومتر، هر
چقدر است در آن زمان به هر یک از این بندهایی که در قانون ضمانت
شده است ایجاد مشکل کرد می تواند تقاضا کند ببرد و آنها موظف هستند
که در اسرع وقت به آن رسیدگی بکنند. مشخص است اگر زمان طولانی شد،
تکرار شد و غیره آن موقع است که طرف می تواند شکایت بکند، برود به
کمیسیون سه نفره و این کمیسون سه نفره هم نماینده دادگستری است،
آنجا تصمیم گیری شد، تفاهم که شد قضیه حل است در کوتاهترین زمان
ممکن. اگر در این مرحله به هر دلیلی مشکل حل نشد می رود در محاکم
قضایی صراحتا" گفته است که موظف هستند تا دو ماه حداکثر نظر قطعی
بدهند. جهت استحضار بینندگان محترم عرض بکنم که در کمیسیون ما این
را با نظر خود وزارتخانه، با نظر خود خودروسازها تنظیم کردیم، نظر
قطعی را گرفتیم، با آنها صحبت کردیم، مشکلات اجرایی را دقیقا" با
آنها مورد بررسی قرار دادیم سپس این موادی که در قانون است مصوبه
کمیسیون مجلس شد. یعنی ما در جریان تصویب قانون هم خود خودروسازها،
هم خود وزارت صنایع و معادن بودند.
مجری:
آقای دکتر شجاعی فرد، حقوق مصرف کننده فقط در خدمات پس از فروش
محدود می شود؟ یا اینکه اصلا" خودروی با کیفیت، با در واقع شرایط
استاندارد و با قیمت مناسب را باید دریافت بکند و مصرف بکند که این
جزء حقوق اش است؟
شجاعی فرد: قطعا" حقوق مصرف
کننده از خط تولید تعریف می شود. یعنی از آنجا باید بیاید جلو برسد
به جایی که خودرو کارش تمام بشود، می خواهد تحویل بدهد مهر کنترل
کیفیت که می خورد این خودرو هیچ اشکالی نباید داشته باشد. یعنی
وقتی که یک خودرو از کارخانه می آید بیرون و هنوز نرسیده است به
خانه مثلا" خریدار، بین راه خراب می شود متاسفانه دیگر شرکت تحویل
نمی گیرد. می گوید چون از کارخانه بردید بیرون دیگر خدمات پس از
فروش و بعد این قطعا" باید یک جایی دیده می شد که دیده نشده است.
نکته دوم مساله قیمت است، قیمت گذاری الآن در قانون حمایت که من
آیین نامه آن را که نگاه کردم هیچ بحثی از قیمت نشده است یعنی قیمت
را کماکان خودشان تعیین می کنند و تازه قیمت را که خودشان تعیین می
کنند ما دو نوع مبنای قیمت گذاری برای محصول در دنیا داریم. آنها
قیمت را طوری تعیین کردند آنچکه من پیگیری کردم در چندین سال گذشته
که سود ثابت است در حالی که کشورهایی که صنعتی هستند سعی می کنند
قیمت را ثابت بگیرند که اگر حجم تولید رفت بالا، سود کم بشود. ما
سود را ثابت می گیریم هر چی شد به اضافه هزینه قیمت می کنیم این می
شود قیمت.
مجری: آقای مهندس هاشمی: این
طوری است؟
هاشمی: من اعتقاد دارم که
وقتی مصرف کننده طبق همین قانون اگر اجرایی بشود که انشاءالله
اجرایی خواهد شد خودرو را تحویل می گیرد مشخص کرده است که این
خودرو باید دارای چه مشخصاتی باشد. تمام زوایای قراردادها مشخص است
و در طول آن زمان گارانتی به هر دلیلی مشکلی پیش بیاید مصرف کننده
حق دارد برود دنبال آن پیگیری کند از طربق نمایندگان مجاز. بعد
راهکار مشخص کرده است که مراحل چگونه است و به چه طریقی انجام می
شود که آن هم باز مشخص است. ده سال بعد از آن هم باید خدمات پس از
فروش به آن بدهد یعنی حق ندارد در طول ده سال بعد از آن به هیچ وجه
کوتاهی کند. موظف کرده است که در طول مصرف خودرو توسط مصرف کننده،
۱۰ سال خدمات را به آن ارائه بدهد بدون کوچکترین مشکل در روند به
اصطلاح تهیه قطعات و غیره.
مجری: حالا عرض من این است که
به قیمت کجا رسیدگی می شود؟ بالاخره خودرو در کلاس های مختلف اش
RANGE قیمتی اش مشخص است در دنیا. آن جزء حقوق مصرف کننده نیست که
بتواند خودرویی را که دریافت می کند در RANGE قیمتی اش بخرد؟
هاشمی: آن بر می گردد به
رقابت. این بحث را اتفاقا" ما داشتیم با دوستان در کمیسیون، با خود
آقای وزیر داشتیم، با مدیران محترم خودروسازها داشتیم. ما چند تا
مطلب با آنها مطرح کردیم. یکی می گفتیم که شما وقتی که مطرح می
کردید قیمت های تان را با توجه به تعرفه های ۹۰ درصد که ما داریم
نمی توانیم بیاییم پایین چون تیراژ پایین است، اگر تیراژ بالا برود
در واقع هزینه تمام شده پایین می آید ما آن موقع بررسی می کنیم. ما
خوشبختانه تمام اینها را مستند در کمیسیون داریم. دومین بحثی که ما
داشتیم اتفاقا" سر همین قیمت ها این بود که در تمام دنیا قیمتهای
خودرو به شدت کاهش پیدا کرده است حتی بالاخره من در آلمان بودم
قیمت خودروهای بنز و BMW یعنی ماشین های با کلاس بالاهای شان ۴۰
درصد زیر قیمت به مشتریان می دادند. خیلی عجیب است که آن هم تک
فروشی نه به صورت عمده فروشی. ماشین داریم ۱۰ درصد، ۱۵ درصد قیمت
پایین آمده است چون بالاخره مشتری ندارد و می خواهند بفروشند کالای
شان را. ما به دوستان چند تا چیز مطرح کردیم، ما خیلی ساده می
گوییم وقتی که قیمتهای موادی که مصرف می کنید چه مواد پتروشیمی چه
مواد فولاد و غیره که در خودرو مصرف می شود قیمتها کلا" کاهش پیدا
کرده است، وقتی کاهش پیدا کرده است اتوماتیک بایستی شما قیمتها را
پایین بیاورید، از آن طرف هم تیراژ رفته است بالا. مثلا" آمار همین
امسال که به افتخار هم اعلام کردند و ما هم خوشحال هستیم که گفتند
۱۴ و خورده ای درصد تیراژ ما رفته است بالا یعنی در واقع قیمت تمام
شده آن پایین می آید. من هنوز هم به عنوان یک حق مسلم است و
خواستار آن هستم. هم کمیسیون دنبال آن است و هم بنده به عنوان یک
بحث جدی. یعنی این یک بایدی است که نظرات مردم باید تامین بشود هم
قیمت خودرو باید بیاید پایین چون تیراژ رفته است بالا، چون قیمت
مواد آمده است پایین و حق مشتری است که تقاضا کند که درست است که
ما اجازه نمی دهیم وارد بشود و من هم موافق این قضیه هستم به عنوان
یک نظر کارشناسی. من می گویم که خودروهای وارداتی به هیچ وجه نباید
ساخته شده باشد و حتی مونتاژ هم داخل بشود که بخشی از این ارزش
افزوده مال خود ما باشد. در شرق آسیا مثلا" در تایلند و کشورهای
اینگونه اجازه خودروهای ساخته شده نمی دهند، همه مونتاژ می شوند و
حتی بنزشان مونتاژ می شوند. ما می گوییم اشکال ندارد تنوع مصرف
کننده را می خواهیم داشته باشیم، قیمتها متنوع، خودروهای مدل بالا
حداقل خودرو بیاید در داخل مونتاژ بشود که یک اشتغال برای من
بیاورد با اضافه اینکه حداقل ارزش افروده مال خود ما می شود. ما به
آقایان اعلام کردیم، الآن هم باز اعلام می کنیم به دوستان چون
نظرمان عوض نشده است که چون مواد اولیه پایین است، چون تیراژ رفته
است بالا برای حفظ حقوق مشتری، وزارت صنایع و معادن باید اینجا
دنبال قضیه باشد که قیمت خودرو خود را کاهش بدهد. این یک خواست
عمومی است و طبیعتا" راه گریز از این ما نداریم.
مجری:
آقای دکتر شجاعی فرد، چرا خودروسازان مقاومت می کنند برای کاهش
قیمت خودرو؟
شجاعی فرد: ببینید ما یک بحث
مفصلی به صورت خصوصی، غیر خصوصی در جلسات مختلف در خدمت آقای مهندس
هاشمی در همین شبکه های تلویزیونی ما داشتیم. دوستان می گویند که
خودروی ایران شرکتهایی هم که در بورس سهام کشور هستند و اگر ما
قیمت را پایین بیاوریم سهامداران ضرر می کنند، اما اقتصاد دو تا
وجه دارد. ببینید ما متاسفانه الآن کاریی که دارد صورت می گیرد
البته من نمی گویم که همه خودروسازی ها. ما اینجا یک نکته ای را
عرض می کنم که آقای مهندس هاشمی خودشان موید این مطلب قطعا" هستند
ما الآن شرایط مان از نظر وضع خودروسازی بسیار شرایط خوبی است.
خودروسازهای مان بلوغ پیدا کردند، رشد پیدا کردند امکان داشتن
بهترین کیفیت ها را ما در همین سیستم سرمایه گذاری خودروسازی موجود
را داریم این نیست که ما بگوییم نداریم. نمونه اش همین خودروهای
خوبی که دارد تولید می شود به عنوان یک خودروی خارجی یا مثلا" مدل
آنها دارد داده می شود بیرون. من از همین جا عرض کنم که خودرویی
داریم که در ایران تولید می شود اگرچه که مارک خارجی دارد ولی ۸۳
درصد آنها طبق آمار برای گارانتی مراجعه نکردند، این نشان می دهد
که کیفیت ما می توانیم داشته باشیم، اما چرا نمی کنیم؟ به خاطر
همان عرضی که کردم یعنی می گویند که ما باید سود آنها را حفظ کنیم.
آن وقت می آیند چیکار می کنند؟ تیراژ را بردند بالا. وقتی که شما
تیراژ یک خودروی تان از ۱۲۰ هزار تا می رود ۴۸۰ هزار تا، وقتی
قالبی که شما دارید برای مثلا" ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون با آن می زنید
آن وقت چقدر قیمت باید بیاید پایین؟ مشخص است که خیلی باید بیاید
پایین. ولی شما نگاه کنید که سودها رفته است بالا یعنی چی؟ یعنی یک
خودروساز یک دفعه تا چند سال قبل ۲۰ درصد سود می کرده است الآن روی
یک خودروی خاص که تولید آن خیلی افزایش پیدا کرده است یک دفعه سود
آن ۳۸ درصد می شود. آقای مهندس هاشمی خبره هستند در اینکار، در
دنیا سود خودرو ۴ درصد، ۵ درصد و ۷ درصد MAXIMUM آن است. آن وقت
آنها با محصول موادی که مصرف می کنند بالا می روند، پایین می آیند.
ما قبول داریم که اگر در داخل اینها خریدی به خاطر مشکلاتی که ممکن
است کشورها برای ورود کالا فراهم بکنند یک سال، شش ماه قبل از آن
مصالح را انبار کنند، مواد مورد نیاز را بگیرند، اما تا شش ماه
الآن یک سال از موضوع دارد می گذرد ما داریم نه قیمت مواد را در
نظر می گیرم، نه قیمت خودروی دنیا را در نظر می گیرم. صرفا" قیمتی
که خودمان بخواهیم روی این می گذاریم، آن وقت دلمان هم خوش است که
آن سهامدار. آن سهامدار هم جزئی از ملت ماست اگر تولید رفت بالا از
۱۲۰ هزار تا رسید به ۴۰۰ هزار تا قطعا" سود رفته است بالا. ما
انتظار نداریم از شما جای دیگری سود ببرید. من معتقدم مجلس باید
بگونه ای وارد اینکار بشود و به عنوان حفظ حقوق مصرف کننده روی
قیمت نظارت داشته باشد. اگر اینکار صورت نگیرد ما هیچ وقت نمی
توانیم بگوییم که حالا من مثال می زنم که این که می گویم نمی شود،
چرا؟ شما نگاه کنید مثلا" در همین آیین نامه ای که من دیدم نوشتند
که سه صفحه تقریبا" راجع به تعمیرات پس از مثلا" تحویل و فلان است
و یک محوری دارد به نام محور خواب یعنی اینکه ماشین برود بخوابد
آنجا. بعد می گویند اگر یک روز تاخیر بدهند مثلا" یا بخوابد یک
هزارم مثلا" یعنی خود ماشین که ده میلیون است روزی ده هزار تومان
می خواهند بابت خواب در این پیش بینی کنند. ده هزار تومان که کسی
بخواهد دو دور برود آنجا و برگردد پول آژانس اش می شود.
مجری: آقای مهندس هاشمی، مصرف
کننده که چاره ای ندارد چون در یک بازار شبه انحصاری مجبور است که
همین خودروها را بخرد بعد مجلس هم که حدود دو سال است این قانون را
تصویب کرده ولی اجرا نشده است. کمیسیون جلسات متعدد داشته، صحبت
های بسیاری شده است. یک سال است که برای کاهش قیمتها در حال مذاکره
است و دارد فشار می آورد که هیچکدام از اینها اتفاق نیافتاده است.
پس حقوق مصرف کننده چگونه باید اینجا رعایت بشود؟
هاشمی: ما به عنوان مجلس و
کمیسیون صنایع انصافا" در ارتباط با حمایت از خودرو چیزی کم
نگذاشتیم. اتفاقا" در مورد خودرو مجلس وارد می شود برای اینکه
حساسیت قضیه است. شما فرض کنید از همین خودروهایی که خود ما تولید
می کنیم، BAND آن مال ماست صادر می کنیم به خارج از کشور مثلا"
روسیه و کشورهای دیگر آنجا می دانید که اگر این شرایط آن کشور را
نداشت به لحاظ کیفیت، اجازه فروش نمی دهند چرا با همین کیفیت در
داخل کشور به مردم نمی دهیم؟ این سئوال من یک سئوال خیلی روشن و
درستی است. می گوییم همان کیفیت نه تنها در خودرو در صنایع غذایی
همین طور هستیم، در صنایع دیگر همین طور. مثلا" وقتی شما به بازار
می روید یک کالایی را می بینید در خیابان که نوشته کالای صادراتی.
یعنی در واقع اینکه می خواهیم به شما، مشتری بدهیم منت سرتان می
گذاریم. این حق مشتری است اصلا" اخلاقا"، شرعا"، عرفا" ما حق
نداریم کالایی را که صادر می کنیم به خارج بعد به داخل کالا می
دهیم کیفیت این داخل کمتر از خارج باشد. یعنی چراغی که به خانه
رواست به مجلس حرام است. این را واقعا" ما در بخش های مختلف تولید
ما جدا" دنبال آن هستیم که کالای صادراتی درست است که ما حمایت می
کنیم و حمایت هم درست است برای اینکه ما اعتقاد داریم که آینده
تولید در گرو صادرات است. ولی انصاف هم بدهیم که همان کیفیتی که
برای خارج می دهیم برای مصرف کننده داخلی هم بدهیم که مصرف کننده
داخلی در واقع پشتیبان صنعت ما است. این اجازه می دهد که ما با ۹۰
درصد تعرفه اینها را سرپا نگه داریم. اینکه من امیدوارم که در بحث
هایی که می شود، تذکراتی که به دوستانه داده می شود، حمایت هایی که
مجلس انصافا" از بخش خودرو کرده است منجر به این بشود که حداقل در
این بخش ها ما شاهد باشیم که قیمت خودرو بیاید پایین، این قانون
حمایت از مصرف کنندگان به معنی واقعی و مفاد آیین نامه هایی که،
موادی که در اینجا داریم عملی بشود. آیین نامه های اش واقعا" آیین
نامه های بر اساس همین مواد تهیه بشود و الا اگر آیین نامه هایی
تصویب کنند که در واقع رفع تکلیف باشد طبیعتا" از جمله معترضین
کمیسیون صنایع و معادن خواهد بود. امیدوارم دوستان ما در کمیسیون
صنایع و معادن به این بپردازند، آیین نامه ای تصویب کنند که در
واقع حقوق مصرف کنندگان را به معنی واقعی انشاءالله حفظ بشود.
مجری:
واقعا" امیدواریم آقای مهندس هاشمی چرا که مصرف کنندگان خیلی سال
است که منتظر دریافت خودروهای با کیفیت بهتر، با قیمت مناسب تر
حداقل در RANGE کلاس قیمت هایی که در دنیا است هستند. آقای دکتر
شجاعی فرد، در دنیا با توجه به وضعیت اقتصادی که حاکم شده است شاهد
این هستیم که شرکتهای بزرگ خودروسازی در هم ادغام می شوند یعنی
استراتژی صنعت خودرو از هم تفاوت کرده است، تولید انبوه می کنند.
فکر می کنید با توجه به شرایطی که در دنیا حاکم است در کشور ما چه
اتفاقی باید بیافتد؟
شجاعی فرد: ببینید ما یک مشکل
بزرگی که داریم حالا آقای مهندس قطعا" نظرشان را اعلام می فرمایند
در صنعت خودرو ما استراتژی نداریم. یعنی یک استراتژی نوشته شده
مدون که اجرایی و عملی هم باشد. یک چیزهایی نوشته شده است ما
کتابهای گنده ای دیدیم که نوشتند استراتژی صنعت کشور که یک بخش آن
استراتژی کشور، ته کتاب را که من مطالعه می کردم نوشته است که به
این نتیجه می رسیم که علی رغم همه مطالبی که از اول تا آخر گفتیم
صنعت مملکت ما به استراتژی احتیاج ندارد. واقعیت این است که اگر
استراتژی باشد بحث رقابت است. در رقابت هم واردات است هم صادرات
یعنی باید واردات باشد تا رقابت با ماشین خوب بشود، صادرات است تا
بتواند در خارج خودش را نشان بدهد. الآن ما در خارج می توانیم
خودمان را نشان بدهیم با همان فرمایشی که آقای مهندس فرمودند.
ببینید من یک مثالی جای دیگر هم زدم که ترکیه مثلا" یک میلیون
تولید خودرو دارد مثل ما ولی پانصد هزار تا خودرو را وارد می کند
تا خودروساز بداند که باید با این رقابت کند. پانصد هزار تا از
تولیدات اش را هم صادر می کند که مطمئن بشود که این خودرو قابل
صادر کردن است این تولیدات. ولی ما در ایران متاسفانه این حالت را
نداریم. الآن شما نگاه کنید ما حدود ۱۰ میلیارد دلار TURNOVER صنعت
خودروی مان است، واردات خودرو حدود ۱ میلیارد دلار است یعنی این
قطعا" نمی تواند پاسخ بدهد چنین رقابتی در کار نیست یک رقابتی خیلی
خیلی ضعیف است. و نکته مهم این است که ما تا موقعی که اینکار را
انجام ندهیم یعنی نیاییم برای این فکری بکنیم یک استرانژی بنویسیم،
در استرانژی مشخص کنیم که بحث واردات و صادرات چگونه خواهد بود؟
اگر ما بیاییم تعرفه را کامل باز نکنیم، بگوییم تعرفه هر کسی که می
خواهد وارد کند ۹۰ درصد قبول اما تا ۲۰ درصد تولید صنعت خودرو در
داخل مثلا" اگر یک میلیون داریم تا دویست هزار تا خودرو وارد شده
آن هم با این کیفیت های فلان ما می آییم روی چهل درصد، پنجاه درصد،
آن وقت ببینیم خودروسازهای ما می توانند رقابت کنند؟ بعد سال بعد
می گوییم این بیست درصد شد سی درصد، سی درصد شد چهل درصد و حتی اگر
به صورت مونتاژ در داخل باشد. الآن شما نگاه کنید در دنیا
خودروسازها همان طور که خودتان فرمودید چیکار کردند؟ آمدند ادغام
می شوند یکی یکی مثلا" فولکس واگن می آید یک PLATFORM می گیرد روی
یک PLATFORM ثابت یعنی آن زیرکار یک خودرو شانزده_ هفده مدل خودرو
زده است UPPERSHELL قسمت بالایی آن را، داخل و ظاهر آن را. آن وقت
این می شود PLATFORM مشترک یعنی شما یک سرمایه گذاری می کنید،
طراحی می کنید شانزده مدل به نفع مشتری صادر می کنید. ما در ایران
آمدیم شروع کردیم با PLATFORM مشترک یک PLATFORM گرفتیم دادیم به
دو تا خودروساز گفتیم دو تای تان یک مدل بزنید، یک قیمت بزنید و
فکر می کنم در رنگ آن هم به توافق رسیدند. خوب این نشان می دهد که
ما استراتژی نداریم، ما سیستم نداریم و اگر ما بخواهیم برای اینکار
فکری بکنیم راه آن این است که وزارت صنایع با کمک مجلس مخصوصا"
کمیسیون صنایع و دوستان و با نظر متخصصان و من فکر می کنم تمام این
مشکلاتی که ما داریم دو تا اشکال دارد. در دنیا هیچ جا سیستم
خودروسازهای شان دولتی نیستند. یعنی ما یک دوره ای در دانشکده
موسسه خودرو در دانشگاه علم و صنعت گذاشتیم آنجا چند تا از اساتید
برجسته خارجی آمدند این استراتژی صنعت خودرو دنیا را مطرح کردند.
ما وقتی که نمونه های خودمان را گفتیم این را اختصاصی مطرح کنید
ترکیه، چین، هند و کره وقتی اینها را مطرح می کردند گفتند ما با
ایران نمی توانیم این را MATCH کنیم چون آنها سیاست را خود
خودروساز می گذارد نه اینکه دولت مدیر خودروسازی را تعیین نمی کند،
مدیر را خودروساز خودش سهامدار آن انتخاب می کند.
مجری:
آقای مهندس هاشمی، با همه حمایتهایی که از شرکتهای خودروساز داخلی
شده است اما الآن ظاهرا" یک سری در صورتهای مالی در فعالیت های
اقتصادی که شرکتهای خودروسازی ما دارند مسایل و مشکلاتی دارند حتی
با بدهکاری هایی مواجه هستند. در این زمینه مجلس طرحی دارد؟
تحقیقاتی کرده است؟
هاشمی: ببینید بحث هایی که
امروزها مطبوعات مطرح می کنند بالاخره تمام واحدهای تولیدی طبیعتا"
هم بدهی دارند، هم مطالبات دارند هم سرمایه گذاری می کنند. البته
در ایران خودرو اخیرا" یک بحث هایی خیلی جدی مطرح کرد در مطبوعات
که این به نظر من واقعیت ندارد.
مجری: به صراحتا" این گفته
است که یکی از بزرگترین شرکتهای خودروساز برشکسته است.
هاشمی: نه، یقینا" برشکسته
نیست. بله مشکل مالی دارد، مشکل قابل حل است که می توانند بالاخره
با روشهایی در خود هیات مدیره یک کاریزمایی اتخاذ کنند که از این
بحث بیایند بیرون. شما نگاه کنید سرمایه گذاری که ایران خودرو
انجام داده و دارد انجام می دهد، توسعه هایی که انجام داده است در
بخش های مختلف مثلا" در قسمت ریلی، قسمت خودروهای سنگین و سبک و
غیره و انصافا" کارهای بزرگی انجام داده است. این است که به بانکها
بدهی داشته که مطالبات بانکی اکثر واحدها عقب افتاده است که اتومات
به نظر من قابل حل است، قابل استمهال است. یک روشهای خوبی را هم
دولت تصویب کرده است.
مجری: روی سود سهام آن تاثیری
نداشته است؟
هاشمی: بعید می دانم. ببینید
الآن مثلا" حدود ۱۷۰۰ میلیارد تومان تقریبا" مصوب شده است که کمک
کنند به صورت دادن وام به واحدهای خودروساز که البته هنوز پرداخت
نشده است که آن را کم کردند. به هر شکلی که این بالاخره وارد سیستم
خودروسازها بشود برون رفت از این مشکلات مالی شان طبیعی است ولی آن
کلمه به اصطلاح "برشکستگی" یقینا" به نظر من یک بحث خلافی است که
واقعیت ندارد.
شجاعی:
علت اینکار این طور شد که وقتی پیکان را از صحنه خارج کردند فکر یک
خودروی کوچک قابل خرید طبقه عمومی مردم را نکردند که پول بیشتر در
اختیار شان قرار بگیرد. وگرنه همان طور که آقای مهندس هاشمی
فرمودند پولها جابجا شده است که به نظر من اصلا" بحث بدهکاری نیست.
مجری: آقای مهندس هاشمی، آقای
دکتر شجاعی فرد از شما تشکر می کنم. از شما بینندگان عزیز هم تشکر
می کنم که به راهبرد اقتصادی این هفته توجه کردید. توجه تان را به
برنامه هفته آینده از همین الآن جلب می کنم همه شما را به خدای
بزرگ می سپارم. خدانگهدار! به امید دیدار!
